آموزش صوت و لحن

مدرس :استاد غلامرضا شاه میوه

درس ششم

بحث ما در درس پیشین به سوّمین ویژگی صوت یعنی طنین اختصاص داشت که گفتیم طنین صوت در افراد مختـلف با هم متفاوت است . برخی از طنیـن زیباتری برخوردار هستـند بطوریکه حتّی در هنـگام صحـبت عادّی ، طنـین صدای چــنین افرادی شـنوندگان و اطرافیان را جذب می کند . عده ای نیز دُرست در نقطه ی مقابل قرار دارند بطوریکه ممکن است طنین صدای آنان حتّی آزار دهنده هم باشد . درصد این دو نوع طنین در میان افراد انسانی بسیار اندک است و شاید بتوان گفت در حدود بیشتر نیست ، امّا درحدود از انسانها عموماً دارای طنینی معمولی ( نه زشت و نه زیبا ) هستند . شما در اطراف خود با انواع این طنین ها برخورد داشته اید ، گاه به صداهــایی برخورده اید که از بم زیبا و دلنشــینی بهـره می برند یا ممکن است به صداهـایی که به آن خیـشومی ( تودماغی ) و یا خـف ( گرفته ) و رگه دار هستند برخورده باشید . در برخی از کتب انواع این صداها را بر اساس طنین آنها طبـقه بندی و تعریف کرداه اند این اصوات مُتجاوز از گونه و تا حدود گونه صوتی مختلف میباشد که ما در اینجا به چند گونه از آنها جهت آشنایی شما با این اصوات اشاره می کنیم البته در این تقسیم بندی برخی دیگر از خصوصیّات صوت مانند زیر و بمی و انعطاف نیز لحاظ گردیده است .

صوت شَجِیّ ( Shjee ) : زیباترین و شیرین ترین و نغمه پذیرترین صدا را گویند که دارای تمامی صفات لازم می باشد .

صوت اَغَـنّ ( Aghan ) : صدایی است غنوی امّا دارای زیبایی و ملاحت و نغمه پذیر .

صوت اَجَشّ ( Ajash ) : صدای پر قدرتی که همراه با گرفتگی خفیف امّا دلپذیر است .

صوت ناعم ( Naem ) : صدای صاف و بدون رگه امّا نمکین و دلپذیر است .

صوت اَخَنّ ( Akhan ) : صدایی که در آن بینی مسدود بوده و صدا بسیار زشت به نظر میرسد .

صوت مُخَلخَل ( Mokhalkhal ) : صدای زیر بسیار بالا امّا نغمه پذیر ، زیبا و پر قدرت .

صوت صَرصُوری ( Sarsori ) : صدای زیر بسیار زشت و گوش آزار که صفیر آن بسیار زیاد است .

صوت صَیّاحی ( Sayyahi ) :صدایی که از پرده ی اصلی بسمت بالا یا پایین در حال گُریز است ( استقرار ندارد ) و مُرتّب خارج میشود .

صوت لُقمی ( Loghmi ) : صدایی که صاحب آن گویی در دهانش لقمه ای از طعام است .

صوت اَبلَس ( Ablas ) :صدای صاف و مُعتدل امّا بدون تحریر را گویند .

صوت خادمی ( Khademi ) : صدایی که از دور به گوش می رسد ( صدای ته چاهی ) چیزی مانند ناله کردن .

صوت مُصَلصَل ( Mosalsal ) : صدای خشک بدون زیبایی و حلاوت .

صوت رَطِب ( Rateb ) : صدایی که مانند آب جاری است و هیچ تکلّف در او نیست و بسیار نمکین است .

صوت زُوَیداوی ( Zovaidavi ) : صدایی که تحریرهای آن اضافه بر حدّ معمول و بعضاً آزار دهنده است .

گاه گفته می شود که صدایی صاف و واضح و صدایی دیگر گرفته ، خش دارد و ناصاف است . در برخی از آئین نامه های صوت در مسابقات قرآن ، موضوع صافی و و ضوح صدا را نیز جزو ویژگیهای یک صدا مطرح می کنند امّا باید دانست آنچه درمورد وضوح و صافی صدا مطرح میشود به دلایلی که ذکر میشود جزو ویژگی طنین صوت قابل بررسی می باشد زیرا اصولاً اگر وضوح و صافی یک صدا جزو ذات صدا باشد تنها در تحت عنوان ویژگی طنین قابل بررسی است زیرا به هر حال همانطور که قبلاً هم گفته شد طبیعت برخی صداها صاف ، برخی خف و گرفته و برخی رگه دار یا خش دار است . امّا اگر ناصافی یا خش یا گرفتگی به صورت عارضی برای صوت بوجود آید و در یک لحظه اتّفاق بیفتد اساساً لطمه ای به اصل صدا نمی زند و کاری به جنس صوت ندارد در این موارد معمولاً در مسابقات قرآ ن کریم امتیازی را به صورت منفی برای قاری در نظر می گیرند . شایع ترین عارضه هایی که برای صدا حاصل می شود ، ایجاد خش یا فاق ، گرفتگی بینی ، خلط ، جمع شدن آب در گلو که منجر به قطع صوت میشود یا ایجاد حالت جیغ می باشد . در میان قاریان مشهور جهان اسلام ، طنین صدای برخی زیباتر و گیراتر میباشد برای مثال طنین صدای مرحوم محمّد صدّیق منشاوی یا مرحوم عبدالباسط گیراتر از مرحوم مصطفی اسماعیل است . در میان مُرتّلین قُرآن کریم نیز که اخیراً ترتیل های آنان در اختیار علاقمندان قرار گرفته گاه برخی از مُرتّلین کشورهای حوزه ی خلیج فارس بویژه سعودی ها از نظر گیرایی صوت یا طنین زیبا در سطح بسیار پائینی قرار دارند . در اینجا به سه نمونه صدای خوش طنین از سه گروه صوتی مختلف از نظر ارتفاع گوش فرا دهید

Zugriffe: 4003