افعال جداشدنی

بعضی افعال در آلمانی از دو قسمت تشکیل شده‌اند که ممکن است یکی یا هر دو آنها به تنهایی دارای معنای متفاوتی باشند. این افعال دو نوع متفاوت هستند. جدا شدنی و جدا نشدنی. درمورد افعال جدا نشدنی درهمین حد کافیست که این افعال را می‌توان مانند باقی افعال مورداستفاده قرارداد و تفاوتی هم نخواهند داشت. اما در مورد افعال جدا شدنی شرایط خاصی به وجود می‌آید که در این بخش به بیان آن می‌پردازیم.

در زبان فارسی ما معادل درستی برای افعال جدا شدنی نداریم که به در این بخش کمک کند اما در زبان انگلیسی معادلی برای آنها وجود دارد که به شما کمک می‌کند با کلیت موضوع بهتر ارتباط برقرار کنید.

معمولا در لیست‌های واژگان دو بخش مجزای افعال جدا شدنی را با اسلش (/) از هم جدا می‌کنند و این به شما کمک می‌کند تا این افعال را تشخیص دهید.

این پیشنود‌ها رایج‌ترین پیشوند‌های افعال جدا شدنی هستند.

zu

vor

mit

ein

auf

ab

zusammen

zurück

weg

nach

fern

an

افعالی که با durch, um, über, wieder شروع می‌شوند گاهی جداشدنی هستند ولی همیشه نه.

البته افعال جدا شدنی را از راه شنیدن نیز می‌توان تشخیص داد چون پیشوند فعل با استرس ادا می‌شود.

طریقه استفاده

افعال جداشدنی می‌توانند قوی یا ضعیف باشند با haben یا sein استفاده شوند و در زمان‌های مختلف از قوائد گرامری پیروی می‌کنند که به آنها اشاره می‌کنیم:

1- افعال جداشدنی در زمان حال ساده:

برای استفاده از فعل جدا شدنی در زمان حال ابتدا باید پیشوند را از ابتدای فعل جدا کنید. قسمت اصلی فعل در همان جایگاه خودش (جایگاه دوم در جملات خبری و جایگاه اول در جملات سوالی بله یا خیر) قرار می‌گیرد. قسمت اصلی فعل با توجه به فاعل جمله صرف می‌شود. بقیه جکله بعد از فعل اصلی ظاهر می‌شود و قسمت اول فعل در پایان جمله قرار می‌گیرد.

برای مثال جمله «قطار در ساعت پنج و نیم فردا خواهد رسید.» باید از فعل جدا شدنی ankommen استفاده کرد.

Der Zug kommet morgen um halb sechs an.

یا شما می‌خواهید بپرسید که «آیا ساعت تا ساعت 12 می‌بندید؟». برای این کار باید از فعل جدا شدنی zumachen استفاده کنیم.

Machen Sie schon um 12 Uhr zu?

2- افعال جداشدنی در زمان ماضی:

در مورد این زمان نیز مانند زمان حال عمل می‌کنیم به این صورت که ابتدا دو قسمت فعل را از هم جدا می‌کنیم. سپس با توجه به اینکه قسمت اصلی یک فعل قوی است با ضعیف حالت präteritum آن را می‌یابیم و با توجه به فاعل جمله صرف می‌کنیم. در نهایت قسمت اول فعل را به انتهای جمله خواهیم برد. بقیه جمله نیز بین این دو بخش قرار خواهد گرفت.

برای مثال شما می‌خواهید بگویید «او فقط پنجره را بست.» در این صورت باید از فعل جدا شدنی zumachen به صورت زیر استفاده کنید:

Er machte gerade das Fenzter zu.

یا به عنوان یک مثال دیگر شما می‌خواهید بگویید «کنفرانس در هتل استقلال برگذار شد.» برای این کار باید از فعل جداشدنی stattfinden به معنی اتفاق افتادن یا برگزار شدن استفاده کرد. توجه کنید که فعل finden یک فعل قوی است پس به جمله زیر دقت کنید:

Die Konferenz fan dim Hotel Esteghlal statt.

3- افعال جداشدنی در زمان حال کامل:

در مورد این زمان کار تا حدودی متفاوت از دو حالت قبلی خواهد بود چرا که ما در حالت عادی هم فعل اصلی را زمان حال کامل به آخر جمله می‌بردیم. باید گفت که در جملات زمان حال کامل استفاده از فعل جداشدنی تغییری در جایگاه قسمت‌های جمله ایجاد نمی‌کند. تنها کاری که باید کرد این است که قسمت اصلی فعل را به صورت Participle Perfect در آخر جمله بیاوریم. پیشوند فعل نیز بدون هیچ تغییری پیش از فعل خواهد آمد:

Wir haben viele Leute kennengelernt.

ما با افراد زیادی آشنا شدیم.

Sie haben noch nicht aufgemacht,

آنها هنوز باز نکرده‌اند.

Wann haben sie damit angefangen?

کی آن را شروع کردید؟

Wir sind püntktlich angekommen.

ما سروقت رسیدیم.

 

4- افعال جداشدنی در زمان گذشته کامل:

در مورد این زمان دقیقا مانند زمان حال کامل عمل خواهیم کرد با این تفاوت که فعل کمکی (sein یا haben)  باید به صورت گذشته در جمله بیاید.

 

5- افعال جداشدنی در در جمله با فعل کمکی (Modal Verb):

در چنین جمله‌هایی افعال کمکی به جای فعل در جایگاه دوم قرار می‌گیرند (برای اطلاعات بیشتر به قسمت مربوط به افعال کمکی مراجعه کنید) و فعل جداشدنی به صورت مصدر ر پایان جمله قرار می‌گیرد.

4

3

2

1

فعل به صورت مصدر (جدا نشده و با پسوند en)

بقیه جمله

werde/möchte/…

Ich

wird/möchte/…

Er/Sie/Es

arden/möchten/…

Wir/sie/Sie

 

توجه

متاسفانه برخی از حروف اضافه مانند um-,durch-,uber- و wieder- ممکن است یک فعال جدا شندنی یا جداناشدنی را نشان دهند و هیچ راه ساده‌ای برای تشخیص آنها از راه خواندن (به جز به خاطر سپردن) وجود ندارد. البته باید توجه داشت که در تلفظ افعال جدا شدنی تاکید (استرس) بر روی حرف اضافه قرار می‌گیرد در حالی که در افعال غیر جداشدنی تاکید بر روی ریشه فعل قرار می‌گیرد. به مثال‌های زیر توجه کنید:

اجتناب کردن

umgehen

جابه جا شدن

um/ziehen

به طور کامل (در مورد چیزی) فکر کردن

durchdenken

به جایی راندن

durch/fahren

تکرار کردن

wiederholen

دوباره دیدن

wieder/sehen

 

 

مثل فعل های 

einladen  دعوت کردن

ankommen  رسیدن

 .Ich lade dich zum Mittagessen ein  

من تو را برای ناهار دعوت می کنم  

.Der Zug kommt um 7 Uhr in köln ein  

قطار راس ساعت 7 به کلن می رسد  

در دو جمله بالا مشاهده فرمودید که پیشوند های فعلی از وازگان فعلی جدا شده و در پایان جمله آورده شده اند

و اما اگر در جمله ای بخواهیم  هم فعل کمکی داشته باشیم و هم فعل پیشوندی ( جدا شدنی و جدا نشدنی)  فعل پیشوندی هم مثل دیگر فعل ها(ساده) به صورت مصدر و به پایان جمله  و نیز بدون هیچ جابجایی در ساختارش برده می شوند

برای مثال هر چهار جمله که برای هر دو گروه آورده شد را این بار با فعل های کمکی  باز نویسی می کنیم.

Der Lehrer will der untericht erklären 

Sie will ihren Mann verlassen 

 

  Ich möchte dich zum Mittagessen einladen 

Der zug muß um 7 Uhr um Köln ankommen


در جدول زیر نمونه­هایی از این دو گروه فعل به منظور یادگیری هرچه بهتر و آسان­تر شما گردآوری شده­است. خواهشمندم که نمونه­ها را خوب نگاه کنید!

برگردان به فارسی

نمونه آلمانی

فعل پیشوندی

قطار ساعت نه به تهران می­رسد.

Der Zug kommt um 9 Uhr in Teheran an

an kommen

من تو را به پارتی­مان دعوت می­کنم.

Ich lade dich zu unserer Party ein

ein laden

معلم درس را توضیح می­دهد.

Der Lehrer erklärt den Untericht

erklären

آقای مولر اکنون راه­آهن را ترک می­کند.

Herr Müller verlässt jetzt den Bahnhof

verlassen

نکته (1): معنای هر یک از فعلهای پیشوندی در ستون برگردان به فارسی پررنگ­تر از دیگر واژه­ها آشکار گردیده­است.

نکته (2): همان­گونه که مشاهده می­کنید، فعل در دو نمونه نخست، جداشدنی است، بدین­گونه که پیشوند از اصل فعل جدا گردیده و به پایان جمله برده شده­است.

نکته (3): فعل در دو نمونه دیگر جدانشدنی است و هرگز از اصل فعل جدا نمی­گردد.

نکته (4):در فعلهایی که پیشوند از آنها جدا می­گردد، از لحاظ تلفظ ، تکیه بر روی پیشوند می­باشد، اما در فعلهایی که پیشوند آنها جدانشدنی است، تکیه بر روی اصل فعل می­باشد.

نکته (5): جمله زیر نوع پرسشی نخستین جمله در جدول نامبرده است. لطفاً به جایگاه اصل فعل و پیشوند آن توجه کنید.

?Kommt der Zug um 9 Uhr in Teheran an

نکته (6): در جمله زیر نیز که دارای فعلهای پیشوندی جداشدنی است، فعل کمکی به کار رفته­است. لطفاً یک­ بار دیگر به جایگاه فعل و پیشوند توجه بکنید!

 

Zugriffe: 8949