اختلاف قراآت
قرائتهاى قرآن مجید، به هفت نفر قارى مشهور مى رسد، که چهار نفر از آنها شیعه و سه نفر از اهل سنت است . چهار نفر اولى عبارتند از:
۱ - (عاصم بن ابى الجنود) او قرآن را بر ابوعبدالرحمن سلمى ، خوانده و او نیز بر امیرالمؤ منین - علیه السلام - خوانده است . چنانکه در مقدمه مجمع ، فن دوم ، بر این مطلب تصریح فرموده است
ثقه جلیل القدر ابان بن تغلب ، قرآن را بر عاصم خوانده است . چنانکه در تاءسیس الشیعه نقل شده ، قرائت عاصم از نظر شیعه و اهل سنت مقبول و همه قرآنهاى روى زمین با قرائت عاصم نوشته شده ، و او در سال ۱۲۸ هجرى از دنیا رفته است .
حفص بن غیاث مى گوید: عاصم ، به من گفت : هر قرائتى که بر تو خوانده ام ، همان است که بر ابوعبدالرحمن سلمى خوانده ام . و او بر على - علیه السلام - خوانده است . (۳۴)
۲ - (ابوعمرو بصرى (زبان بن علاء))؛ در تاءسیس الشیعه فرموده است که : او از شیعه مى باشد و قرآن را بر سعید بن جبیر شهید، خوانده است . امام صادق - علیه السلام - به او فرموده : (( یا ابا عمرو! تسعه اعشار الدین فى التقیه )) . او از ترس حجاج بن یوسف ، گریخت و تا حجاج زنده بود، او متوارى زندگى مى کرد. در سال ۶۸ هجرى متولد شد و در ۱۵۴ از دنیا رفته است . و معلم قرائت قرآن بود.
۳ - (حمره بن حبیب زیات )؛ در تاءسیس الشیعه فرموده است : او از شیعیان است و قرآن را بر امام صادق - صلوات الله علیه - خوانده است . در رجال (۳۵) خویش ، او را از اصحاب امام صادق - علیه السلام - شمرده است . او در سال ۸۰ هجرى ، متولد شده و در ۱۵۸ در حلوان از دنیا رفته است . کتابهاى : (قرائه القرآن ، مقطوع القرآن و موصوله و...) و همچنین در مجمع البیان : (( و اما حمزه فقرء على بن جعفر محمد علیهماالسلام )) و همچنین فرموده است : و نیز قرآن را بر حمران بن اعین و او بر ابوالاسود دئلى و او بر على بن ابیطالب - علیه السلام - خوانده است . و حمزه در عصر خود معلم قرائت قرآن بود.
۴ - (على بن حمزه کسایى ) او شیعه مى باشد و قرآن را بر شیوخ شیعه خوانده است از قبیل حمزه و ابان بن تغلب ، و حمزه نیز بر امام صادق - علیه السلام - خوانده است و او در سال ۱۸۹ در شهر رى ، و به قولى در طوس از دنیا رفته است . در الکنى و الالقاب مى گوید: علامه بحرالعلوم فرموده است : او قرائت خود را از حمزه بن حبیب زیات اخذ کرد. ابتدا مردم را با قرائت حمزه تعلیم مى داد و بعد براى خودش قرائتى اختیار نمود. ابن ندیم در فهرست (۳۶)، تاریخ وفات او را ۱۷۹ ذکر نموده ، ولى تاءسیس الشیعه ، ۱۸۹ را بیان کرده است . چنانکه در بالا نقل گردید. او معلم قرائت قرآن بوده است .
۵ - (عبدالله بن عامر دمشقى ) رئیس اهل مسجد در زمان ولید عبدالملک مروان بود. او قرآن را بر مغیره بن ابى شهاب خواند، و او بعد از بلال بن ابى الدرداء، قاضى دمشق بود. اهل شام در قرائت ، او را امام و پیشواى خود نمودند. طبرسى (ره ) فرموده است : (( اما الشامى فهو عبدالله بن عامر الیحصبى لا غیر، قرء على المغیره بن ابى الشهاب و قرء المغیره على عثمان بن عفان )) .
ابن ندیم وفات او را در ۱۱۸ مى داند. در البیان از طبقات القراء، ولادت او را در هشتم هجرت نقل کرده . در این صورت ۱۱۰ سال در قید حیات بوده است .
۶ - (عبدالله بن کثیر مکى ) او در اصل ایرانى و در سال ۴۵ هجرى در مکه متولد شده و در ۱۲۰ وفات یافته است .(۳۷) طبرسى (ره ) مى گوید: (( و اما المکى فهو عبدالله بن کثیر لا غیر، قرء على مجاهد )) . او در دوران حیات خویش ، قارى و معلم قرآن بوده است .
۷ - (نافع بن عبدالرحمن المدنى ). او یکى از قراء هفتگانه و از اصفهان است . قرائت قرآن را از عده اى از تابعان اهل مدینه فرا گرفته و در سال ۱۶۹ هجرى از دنیا رفته ، و در عصر خویش ، معلم قرآن بوده است .
غیر از این هفت نفر، سه نفر دیگر وجود دارند که البته در حد آن هفت نفر نیستند. و آنها عبارتند از: خلف بن هشام ، یعقوب بن اسحاق و یزید بن قعقاع
پس از آنکه احوال قاریان مشهور و غیر مشهور و نامهاى آنها معلوم گردید اینک لازم است در این باره ، دو مطلب را یادآورى کنیم :
اول اختلاف قراآت ، فقط در ترکیب کلمات است ؛ مثلا یکى (مالک یوم الدین ) خوانده و دیگرى (ملک یوم الدین ) و یا یکى (لنحرقنه ) را از باب افعال خوانده و دیگرى از باب تفعیل . خلاصه : اختلاف ، از ترکیب کلمات بیرون نرفته است . و این ، سبب زیادى و یا نقصى در قرآن مجید نمى گردد.
دوم : آیه الله خوئى در البیان (۳۸) مى فرماید: اهل بیت - علیهم السلام - شیعیان خویش را به یکى از قراآت منحصر نکرده اند. این قرائتها در زمان آنها- علیهم السلام - معروف بوده است و از هیچ یک منع نفرموده اند و اگر منع کرده بودند با تواتر ولااقل با خبر واحد، نقل مى شد. بلکه از آنها نقل شده که همه را امضا کرده و فرموده اند: (( اقرء کما یقرء الناس ، اقراءوا کما علمتم (۳۹))) .
و خلاصه سخن آنکه : جایز است قرائت در نماز، با هر قرائتى که در زمان ائمه - علیهم السلام - متعارف بوده است . مرحوم طبرسى در مقدمه مجمع البیان ، فن ثانى مى فرماید: ظاهر از مذهب امامیه آن است که اتفاق دارند بر جواز هر قرائت متدوال . و فقط به یک قرائت اکتفا نکرده اند. آیه الله خمینى - قدس سره - مى فرماید: احتیاط در آن است که از قرائتهاى هفتگانه ، تخلف نشود، و نماز با یکى از آنها خوانده شود. چنانکه احوط آن است که از قرآنهاى موجود، تخلف نشود.(۴۰)
ناگفته نماند که : از قرائتهاى هفتگانه ، فقط قرائت عاصم و حمزه به معصوم - علیهم السلام - مى رسد؛ قرائت عاصم ، با یک واسطه به امیرالمؤ منین - علیه السلام - و قرائت حمزه ، بدون واسطه به امام صادق - علیه السلام - مى رسد. بعضى دیگر هم اگر به معصوم - علیهم السلام - برسد با واسطه زیاد مى رسد.
و نیز ناگفته نماند که : همه قرآنهاى موجود طبق قرائت عاصم نوشته شده اند که از نظر شیعه و اهل سنت ، مورد قبول است . اعتقاد این جانب آن است که از طرف ولى امر مسلمین دستور داده شود که قرائت ، فقط منحصر به قرائت عاصم باشد. و قرائتهاى دیگر، تحریم گردد تا همه مردم ، قرآن را با یک وجه بخوانند. و تشتتى در بین نباشد. با چند قرائت خواندن ضرورتى ندارد و در عصر حاضر، حسنى هم ندارد.

Zugriffe: 1229