تقریبا یقینى است که اولین سوره نازل شده از قرآن مجید، سوره مبارکه علق ، (( اقرء باسم ربک الذى خلق )) مى باشد ولى آیا همه این سوره ، یکدفعه نازل شده و یا در چند نوبت نازل گردیده است ؟
در مجمع البیان مى گوید: اکثر مفسران عقیده دارند که (علق ) اولین سوره اى است که نازل گردیده است . پیامبر اکرم - صلى الله علیه و آله - در کوه (حرا) ایستاده بود که جبرئیل آمد و پنج آیه از آیات آن را بر وى خواند.
ابن کثیر نیز در تفسیر خود گفته است که : جبرئیل تا آیه (( علم الانسان ما لم یعلم )) را بر آن حضرت خواند.
واحدى در مقدمه اسباب النزول ، بعد از نقل مطلب فوق ، در روایت دیگرى نقل کرده است که : ابتدا پنج آیه از صدر سوره ، نازل شد. دنبال آن نیز وقتى که خداوند خواست ، نازل گردید.
ولى ظهور روایات ائمه معصومین - علیهم السلام - آن است که همه سوره ، یکدفعه نازل شده است ؛ مثلا در کافى از حضرت صادق - علیه السلام - نقل شده که فرمود: (( اول ما نزل على رسول الله صلى الله علیه و آله ، اقرء باسم ربک ، وآخره : اذا جاء نصرالله . )) (۵۶)
و در روایت امام رضا- علیه السلام - است که به حسین بن خالد، فرمود: (( سمعت ابى یحدث عن ابیه : ان اول سوره نزلت : بسم الله الرحمن الرحیم اقرء باسم ربک و آخر سوره نزلت : اذا جاء نصر الله و الفتح )) (۵۷).
در این صورت ، باید گفت که : رسول خدا - صلى الله علیه و آله - قبل از نزول وحى ، نماز مى خوانده است . مورد اذیت و آزار قرار گرفته و قرآن در اولین وحى ، از آن خبر داده است .
مرحوم علامه امینى در الغدیر(۵۸)، در روایاتى نقل کرده است که : اولین کسى که با رسول خدا - صلى الله علیه و آله - نماز خواند (على بن ابیطالب ) بود. از جمله چنین نقل شده است .
(( عن حکیم مولى ذاذان ، قال : سمعت علیا یقول : صلیت قبل الناس سبع سنین و کنا نسجد و لا نرکع و اول صلوه رکعنا فیه ، صلوه العصر )) .
یعنى : (هفت سال قبل از مردم ، نماز خوانده ام . ما، در آن نماز سجده مى کردیم ولى رکوع نداشت . و اولین نمازى که در آن رکوع کردیم ، نماز عصر بود)
بنابراین ، رسول خدا (ص ) حتى قبل از نزول وحى ، یک نوع نماز بى رکوع مى خوانده و مورد اهانت نیز واقع شده است . اگر همه سوره ، یکدفه نازل شده باشد، چاره اى جز قبول این روایات نداریم .
ولى اگر ابتدا، پنج آیه اول نازل شده و بعد از تشریع نماز، بقیه سوره نازل شده باشد، (( اراءیت الذى ینهى عبدا اذا صلى )) (۵۹) را مى شود بر نماز معمولى و متعارف حمل کرد.

Zugriffe: 1265