از قرآن مجید فهمیده مى شود که ارواح انسنها در عالم برزخ ، به سه گروه تقسیم مى شوند، اول : ارواحى که در نعمت و شادى هستند.
دوم : ارواحى که در عذاب و زحمت مى باشند.
سوم : ارواحى که در بى خبرى محض قرار دارند و چیزى نمى دانند بلکه فقط هنگامى که در قیامت زنده شدند، خواهند دانست که مدتهاى زیاد در برزخ بوده اند.
مرحوم شیخ مفید در (تصحیح الاعتقاد) - که شرح و نقد عقاید صدوق - علیه الرحمه - است مى فرماید: آنچه از حدیث در این باب به ثبوت رسیده آن است که : ارواح بعد از موت اجساد، دو قسم هتسند؛ قسم اول : منتقل مى شوند به ثواب و عقاب ارواح منعم و معذب ) قسم دوم : باطل شده و چیزى از ثواب و عقاب را درک نمى کنند. قسم اول کسانى هستند که داراى ایمان محض و کفر خالص بوده اند... قسم دوم آنهایى مى باشند که دراى ایمان محض و کفر محض نیستند. و قرآن و حدیث از این حقیقت پرده برداشته اند.(۱۶۸)
ابتدا به قسم سوم یعنى ارواح بى خبر مى پردازیم و آن را بررسى مى نماییم ، توجه بفرمایید:
(( ویوم تقوم الساعه یقسم المجرمون ما لبثوا غیر ساعه کذلک کانوا یوفکون و قال الذین اوتوا العلم و الایمان لقد لبثتم فى کتاب الله الى یوم البعث فهذا یوم البعث ولکنکم کنتم لا تعلمون )) .(۱۶۹)
یعنى : (یاد کن روزى را که قیامت بر پا شود، گناهکاران قسم مى خورند که جز ساعتى و زمان اندکى در برزخ مکث نکرده اند. در دنیا نیز چنین منحرف بوده و باطل را به جاى حق مى گرفتند. در آن وقت آنهایى که داراى علم و ایمان خالص بوده و طول عالم برزخ را دانسته اند، به آنها مى گویند: شما تا روز قیامت که امروز است در علم خدا مکث کردید و لیکن از جهل بر آن آگاه نبودید).
در این آیه شریفه کاملا روشن است که آن گروه ، بودن در برزخ و عالم مرگ را ندانسته اند. تا جایى که امین الاسلام طبرسى در مجمع البیان مى فرماید: هر کس با این ایه استدلال کند که عذاب قبر وجود ندارد، بیهوده گفته است ؛ زیرا ما گفته ایم که مانعى ندارد آنها اول عذاب قبر را ببینند و سپس در عالم بى خبرى واقع شوند.
بنابراین ، منظور از (المجرمون ) در آیه شریفه کسانى هستند که نه داراى ایمان خالص مى باشند و نه کفر خالص . و کسانى هستند که امام صادق - صلوات الله علیه - درباره آنها فرمود: (یلهى عنهم ) (چنانکه خواهد آمد) آیات ذیل نیز مفید مطلب فوق مى باشند:
(( یوم ینفخ فى الصور و نحشر المجرمین یومئذ زرقا یتخافتون بینهم ان لبثتم الا عشرانحن اعلم بما یقولون امثلهم طریقه ان لبثتم الا یوما)) .(۱۷۰)
یعنى : (یاد کن روزى را که در صور دمیده مى شود و گناهکاران را در آن روز، کبود چشم (یا کور) محشور مى کنیم ، میان خویش اهسته مى گویند: فقط ده روز (در برزخ ) توقف کرده اید. ما به آنچه مى گویند، داناتریم . و آنکه داراى صوابترنى راه است مى گوید: مکث نکرده اید، مگر فقط یک روز).
آنها پنهانى به همدیگر دورغ نمى گویند، بلکه آن طور مى دانند، آهسته سخن گفتن ظاهرا براى رعب و ترس است . بنابراین ، ماندن در برزخ را درک نکرده و چنان گفته اند.
در هر دو آیه شریفه کلمه (مجرمین ) آمده است : در اولى (یقسم المجرمون ) و در دومى (نحشر المجرمین ) بنابراین ، منظور از آنها کسانى هستند که داراى ایمان خالص و کفر خالص ‍ نیستند مرحوم طبرسى هنگام قنل اقوال درباره آیه شریفه مى فرماید: و گویند: طولانى بودن مکث در قبور براى آنها محسوس نیست گویى خوابیده بودند و بیدار شده اند: (( و قیل فى القبر یذهب عنهم طور لبثهم قى قبورهم کانهم کانوا نیاما فانتیهوا)) .
در تاءیید آیات شریفه ، روایات معصومین - علیهم السسلام - قابل دقت است ؛ مثلا امام صادق - علیه السلام - مى فرماید:
(( عن عبدالله بن سنان ابى عبدالله علیه السلام قال : انما یسئل فى قبره من محض الایمان محضا و الکفر محضا و اما ما سوى ذلک فیلهى عنهم )) .
یعنى : (در قبر فقط از کسى سوال مى شود که مؤ من خالص یا کافر خالص باشد، اما غیر از این دو گروه ، رها کرده مى شوند).
این حدیث در کافى از ثقه جلیل عبدالله بن سنان از امام صادق - علیه السلام - و نیز با سند دیگرى از ابى بکر حضرمى ، از آن حضرت و با سند سومى از محمدبن مسلم از آن حضرت نقل شده است . و ایضا این حدیث از ابن بکیر از امام باقر - علیه السلام - و نیز از ابو بکر حضرمى از آن حضرت منقول است (۱۷۱). مرحوم صدوق ان را در فقیه (۱۷۲). به طور ارسال مسلم ، نقل کرده و مى گوید:
(( (قال الصادق علیه السلام : لا یسل فى القبر الا من محض ‍ الایمان ...).

Zugriffe: 1195