واژه هاى الرحمن و الرحیم
(الرحمان و الرحیم ) دو صفت از صفات خداوند و دو اسم از اسماء الله الحسنى هستند. رحمان ؛ صیغه مبالغه است و دلالت بر گسترش و همگانى بودن رحمت خداوند دارد. بنابراین ، رحمان و و رحیم ؛ یعنى خدایى که رحمت او گسترده و همیشگى است .
به عبارت دیگر: رحمت خداوند داراى دو بعد است ؛ بعد اول ، گسترش و شمول آن است که همه موجودات را فرا گرفته است ، چنانکه مى فرماید: (( و رحمتى وسعت کل شى ء )) (۲۶۵) و از زبان ملائکه نقل فرموده که گفته اند: (( ربنا وسعت کل شى ء رحمه و علما )) (۲۶۶)
و بعد دوم آن ، همیشگى بودن رحمت خداوند است که مخصوص ‍ به زمانى دون رمانى نیست ، بلکه پیوسته و جاویدان است . چنانگه با قطع نظر از صفت مشبهه بودن ، جمله اسمیه در آیات : (( و انا التواب الرحیم )) (۲۶۷)، (( انک انت التواب الرحیم )) (۲۶۸)، (( انه هو الغفور الرحیم )) (۲۶۹) تمامشان دلالت بر ثبات و دوام دارند.
این مطلب را در کلام هیچ یک از مفسران رویت نکردم بجز در البیان آیت الله خوئى که مى فرماید: (رحمان ) صیغه مبالغه است و از آن ، عموم استفاده مى شود. و اینکه رحمت خدا شامل همه چیز مى شود و (رحیم ) صفت مشبهه یا صیغه مبالغه است . و از خصائص این صیغه آن است که از غرایز و از لوازم ذات است . لذا (رحیم ) دلالت بر لزوم رحمت دارد و اینکه از ذات منفک نمى شود. (۲۷۰)
و نیز در تفسیر آلاء الرحمن ، سوره حمد، و نیز در صفحه ۴۶۶ البیان مى فرماید: (( فالله رحمن قد وسعت رحمته کل شى ء و هو رحیم لا تنفک عنه الرحمه ))
و در دعاى ۵۴ صحیفه سجادیه مى فرماید: (( یا رحمن الدنیا و الاخره و رحیمها صل على محمد و آل محمد و افرج همى و اکشف غمى ))
درباره روایاتى که مى گویند رحمان در دنیا و رحیم در آخرت است در الباین مى فرماید: چاره اى جز از تاءویل یا طرح این روایات نیست ؛
چون با قرآن مخالف هستند. لفظ (رحیم ) در قرآن استعمال شده بدون آنکه اختصاص به مؤ منان یا اخرت داشته باشد (۲۷۱)(چنانکه گذشت ).

Zugriffe: 1332